Scopus-სა და Web of Science-ში ინდექსირებული ჟურნალები საერთაშორისო დონეზე სამეცნიერო პუბლიკაციების ორიენტირად ითვლება. დოქტორის დისერტაციაზე მომუშავე მეცნიერებისთვის ასეთ გამოცემაში სტატიის გამოქვეყნება ხშირად დაცვაზე დაშვების პირობებში შედის. ამასთან, ორივე ბაზაში ჟურნალების ჩამონათვალი პერიოდულად გადაისინჯება, ხოლო პუბლიკაციისადმი მოთხოვნები დამოკიდებულია ცოდნის სფეროსა და კონკრეტული უნივერსიტეტის წესებზე.
როგორ შევამოწმოთ ჟურნალის ინდექსაცია Scopus-სა და Web of Science-ში?
Scopus-ში ჟურნალის სტატუსის შემოწმება შესაძლებელია Scopus Sources გვერდზე სახელწოდებით ან ISSN-ით: იქ მითითებულია თემატური მიმართულებები, მაჩვენებლები და დაფარვის პერიოდი. Web of Science-ისთვის ანალოგიურ ინსტრუმენტს წარმოადგენს Master Journal List, სადაც ჩანს, Core Collection-ის რომელ ინდექსებშია წარმოდგენილი ჟურნალი: SCIE, SSCI, AHCI თუ ESCI. ინდექსისადმი უნივერსიტეტების მოთხოვნები შეიძლება განსხვავდებოდეს.
Scopus პერიოდულად ახდენს გამოცემების ბაზიდან ამოღებას, ამიტომ ადრე ინდექსირებულმა ჟურნალმა ეს სტატუსი შეიძლება დაკარგოს. როგორც წესი, უკვე შეტანილი სტატიები ბაზაში რჩება, ახალი მასალები კი აღარ ინდექსირდება; ამასთან, ჟურნალის ხელახალი შეფასების პერიოდში ახალი სტატიების შემოტანა შეიძლება შეჩერდეს. ამოღებულ გამოცემებზე აქტუალური ინფორმაცია ხელმისაწვდომია Scopus-ის გამოცემების ყოველთვიურად განახლებად ჩამონათვალში და ამოღებული ჟურნალების მიმოხილვებში. შემოწმება მოსახერხებელია შემდეგი თანმიმდევრობით:
- მოძებნეთ ჟურნალი Scopus Sources-ში ან Master Journal List-ში.
- დარწმუნდით, რომ ჟურნალს აქვს მოქმედი სტატუსი და დაფარვის აქტუალური პერიოდი.
- შეადარეთ ჟურნალის კვარტილი უნივერსიტეტის მოთხოვნებს.
ჟურნალების კვარტილები Scopus-სა და Web of Science-ში
კვარტილი გვიჩვენებს ჟურნალის ადგილს ერთი და იმავე თემატური კატეგორიის გამოცემებს შორის: Q1 შეესაბამება ზედა 25%-ს, Q4 – ქვედა 25%-ს. Scopus-ში კვარტილი გამოითვლება CiteScore-ის მაჩვენებლით, Web of Science-ში (Journal Citation Reports) – იმპაქტ-ფაქტორით. ბაზები იყენებენ სხვადასხვა მეტრიკასა და ჟურნალების სხვადასხვა ერთობლიობას, ამიტომ კვარტილების მნიშვნელობები შეიძლება არ დაემთხვეს.
ჟურნალი შეიძლება რამდენიმე თემატურ კატეგორიას განეკუთვნებოდეს, ხოლო მისი კვარტილი წლების მიხედვით იცვლება, ამიტომ მნიშვნელოვანია შესაბამისი კატეგორიისა და წლის გათვალისწინება. იმპაქტ-ფაქტორი ენიჭება ESCI-ის ჟურნალებსაც, ამიტომ მისი არსებობა არ ნიშნავს, რომ ჟურნალი SCIE-ში ან SSCI-შია ჩართული.
რა მოთხოვნებს ადგენენ უნივერსიტეტები პუბლიკაციისადმი?
საქართველოში დოქტორის აკადემიური ხარისხი ენიჭება დოქტორანტურის საგანმანათლებლო პროგრამის შესრულებისა და დისერტაციის დაცვის შედეგად. Eurydice-ის პლატფორმის მონაცემებით, 2024 წელს დამტკიცებული დოქტორანტურის განათლების ჩარჩო დოკუმენტი დაცვამდე ითვალისწინებს არანაკლებ ორი სამეცნიერო სტატიის გამოქვეყნებას, რომელთაგან ერთი უნდა გამოქვეყნდეს საერთაშორისო ინდექსაციის მქონე რეცენზირებად ჟურნალში. უნივერსიტეტებსა და ფაკულტეტებს შეუძლიათ ამ პირობების დაზუსტება.
მაგალითად, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოქტორანტურის გზამკვლევის მიხედვით, სადისერტაციო თემასთან დაკავშირებული ორი პუბლიკაციიდან ერთი მაინც უნდა გამოქვეყნდეს Scopus-სა ან Web of Science-ში ინდექსირებულ ჟურნალში, ან ERIH PLUS-ში (ბოლო ვარიანტი ქართველოლოგიისა და კავკასიოლოგიის მიმართულებისთვისაა გათვალისწინებული). ცალკეულ ფაკულტეტებზე შეიძლება მოქმედებდეს დამატებითი მოთხოვნები პუბლიკაციების რაოდენობისა და ავტორობის შესახებ, ამიტომ მიზანშეწონილია საკუთარი ფაკულტეტის დოქტორანტურის დებულების წინასწარ შესწავლა.
ჟურნალის შერჩევა სტატიის თემატიკისა და სარედაქციო პოლიტიკის მიხედვით
მაღალი კვარტილის მქონე ჟურნალი შეიძლება არ იყოს შესაფერისი, თუ სტატიის თემატიკა არ შეესაბამება მის პროფილს. წარდგენამდე სასარგებლოა Aims and Scope-ის განყოფილების, უახლესი ნომრებისა და ავტორებისთვის განკუთვნილი წესების შესწავლა.
გარდა ამისა, მიზანშეწონილია შემდეგი პარამეტრების შეფასება:
- სარედაქციო კოლეგიის შემადგენლობა და გამომცემლის რეპუტაცია
- რეცენზირების მოდელი და განხილვის სავარაუდო ვადები
- პუბლიკაციის პირობები, მათ შორის ღია წვდომა და სტატიის დამუშავების საფასური
- ხელნაწერის სტრუქტურის, მოცულობისა და გაფორმების მოთხოვნები
განხილვის ვადები შეიძლება იცვლებოდეს რედაქციის დატვირთვის მიხედვით, ამიტომ დაცვის დაგეგმვისას რეკომენდებულია დამატებითი დროის გათვალისწინება.
როგორ ამოვიცნოთ არასანდო ჟურნალი გამოცემის შერჩევისას?
გამოცემის მიერ მითითებული ინდექსაცია შეიძლება რეალობას არ შეესაბამებოდეს. გამაფრთხილებელი ნიშნები შეიძლება იყოს ჟურნალის არარსებობა Scopus Sources-სა ან Master Journal List-ში ინდექსაციის მითითებისას, სტატიის გარანტირებული მიღების დაპირება, რეცენზირების უჩვეულოდ მოკლე ვადები, ელექტრონული ფოსტით მასობრივი მოწვევები და გაურკვეველი გადახდის პირობები.
ჟურნალის შერჩევა მოიცავს ინდექსაციის გადამოწმებას, კვარტილის შეფასებას, უნივერსიტეტის მოთხოვნებთან შედარებას და სტატიის თემატიკასთან შესაბამისობის ანალიზს. ეს მიდგომა ხელს უწყობს უარყოფის რისკისა და დროის დაკარგვის შემცირებას დისერტაციის მომზადების შეზღუდულ ვადებში. ხელნაწერის წარდგენამდე მიზანშეწონილია ჟურნალის სტატუსის ხელახლა შემოწმება, რადგან გამოცემების ჩამონათვალი განახლდება.
გეგმავთ პუბლიკაციას Scopus-ის ან Web of Science-ის ჟურნალებში? კომპანია სამეცნიერო პუბლიკაციების სპეციალისტები გადაამოწმებენ გამოცემების სტატუსს, შეარჩევენ ჟურნალს სტატიის თემატიკისა და თქვენი უნივერსიტეტის მოთხოვნების გათვალისწინებით და გაგიწევენ მხარდაჭერას ხელნაწერის წარდგენის ეტაპებზე. უფასო კონსულტაციის მისაღებად შეავსეთ ქვემოთ მოცემული ფორმა და ჩვენი მენეჯერი უახლოეს დროში დაგიკავშირდებათ. წინ, ახალი სამეცნიერო მიღწევებისკენ!
