Scopus-ში ინდექსაცია კვლავ რჩება სამეცნიერო რეპუტაციის ერთ-ერთ მთავარ ორიენტირად, თუმცა სარედაქციო კოლეგიის დადებითი გადაწყვეტილება ყოველთვის არ არის გარანტირებული. განვიხილავთ სტატიების უარყოფის ძირითად მიზეზებს და რაზე უნდა გავამახვილოთ ყურადღება ხელნაწერის მომზადებისას.
რატომ არ ერგება სტატია Scopus-ის ჟურნალის პროფილს?
ხელნაწერის თემატიკის ან მეთოდოლოგიის შეუსაბამობა გამოცემის პროფილთან – უარის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი მიზეზია. მეთოდოლოგიურად გამართული ნაშრომიც კი შეიძლება უარყოფილ იქნეს პირველადი შემოწმების ეტაპზევე, თუ მისი თემატიკა სცილდება ჟურნალის მიერ დეკლარირებულ სამეცნიერო მიმართულებას. სტატია, რომელიც ფორმალურად მონათესავე სფეროს განეკუთვნება, მაგრამ არ შეესაბამება კონკრეტული გამოცემის პროფილს, უარყოფილი იქნება რეცენზირებაზე გაგზავნის გარეშე.
მსგავსი სიტუაცია იქმნება მაშინაც, როცა კვლევას ვიწრო ლოკალური ხასიათი აქვს და საერთაშორისო აუდიტორიისთვის ნაკლებ საინტერესოა. სტატიის გაგზავნამდე სასარგებლოა გავეცნოთ გამოცემის ბოლო ნომრების თემატიკას და დავაზუსტოთ, თუ რა ტიპის ნაშრომებს იღებს ჟურნალი – ორიგინალურ კვლევებს, ლიტერატურის მიმოხილვებს თუ მოკლე შეტყობინებებს.
სუსტი მეთოდოლოგია უარის ხშირი მიზეზია
მეთოდების არასაკმარისად დეტალური აღწერა, შერჩევის დაუსაბუთებელი მოცულობა ან შედეგების სტატისტიკური დასაბუთების არარსებობა – უარის ხშირი საფუძველია უკვე რეცენზირების ეტაპზე. რეცენზენტები აფასებენ, შეესაბამება თუ არა შერჩეული მეთოდები დასახულ ამოცანებს და იძლევა თუ არა ისინი სანდო და აღწარმოებადი შედეგების მიღების საშუალებას. თუ სტატიის მეთოდოლოგიური ნაწილი ზედაპირულადაა გადმოცემული, ხოლო დასკვნები მონაცემებით არ არის გამყარებული, ხელნაწერი უბრუნდება ავტორს დასამუშავებლად ან სრულად უარყოფილია.
მოქმედებს თუ არა აკადემიური ენის ხარისხი Scopus-ში გამოქვეყნების გადაწყვეტილებაზე?
ბუნდოვანი ფორმულირებები, გრძელი და გადატვირთული წინადადებები და ტერმინოლოგიის შეუსაბამობა ართულებს ტექსტის აღქმას რეცენზენტების მიერ და ზრდის უარის ალბათობას მაშინაც კი, როცა ნაშრომს საკმარისი სამეცნიერო ღირებულება აქვს. განსაკუთრებით მკაცრად ეკიდებიან ენის ხარისხს ზედა კვარტილების ჟურნალები, თუმცა Q3-Q4 გამოცემებშიც დაუდევრად დაწერილი ტექსტი ამცირებს დადებითი გადაწყვეტილების შანსს.
ტექნიკურ ხარვეზებს შორის, რომლებსაც რედაქციები სტატიის უარყოფის ან დასამუშავებლად დაბრუნების საფუძვლად ასახელებენ, გვხვდება შემდეგი:
- სტატიის სტრუქტურის შეუსაბამობა ჟურნალის მოთხოვნებთან
- სავალდებულო განყოფილებების არარსებობა – აბსტრაქტის, საკვანძო სიტყვების, ლიტერატურის სიის
- შეცდომები ბიბლიოგრაფიის გაფორმებაში გამოცემის სტილის მიხედვით
- არასრული მონაცემები ავტორების, მათი აფილაციისა და ORCID-ის შესახებ
- დადგენილი მოცულობის გადაჭარბება
პუბლიკაციური ეთიკის დარღვევა სტატიის უარყოფის მიზეზად
თვითპლაგიატი, ანუ ადრე გამოქვეყნებული ფრაგმენტების განმეორებითი გამოყენება წყაროს მითითების გარეშე, სტატიის უარყოფის საფუძველია მაშინაც კი, როცა ის ფორმალურად აკმაყოფილებს ჟურნალის დანარჩენ მოთხოვნებს. იგივე ბედი ელოდება ხელნაწერებს, რომლებიც ერთდროულად რამდენიმე გამოცემაშია გაგზავნილი: უმეტესი ჟურნალის პოლიტიკა კრძალავს ერთი და იმავე სტატიის პარალელურ განხილვას სხვადასხვა სარედაქციო კოლეგიის მიერ. პუბლიკაციური ეთიკის დარღვევას მიეკუთვნება ასევე ინტერესთა კონფლიქტის არასრული გამჟღავნება, დაფინანსების წყაროების შესახებ ინფორმაციის არარსებობა და ავტორობის არაკორექტული მითითება.
ითვალისწინებენ თუ არა სარედაქციო კოლეგიები ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებას რეცენზირებისას?
რიგმა მსხვილმა საგამომცემლო სახლმა გააფართოვა ხელნაწერების ავტომატური შემოწმების სისტემები პუბლიკაციური ეთიკის მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე: უფრო გულდასმით მოწმდება მონაცემები ავტორობის, ინტერესთა კონფლიქტისა და ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების შესახებ ინფორმაციის სწორად გამჟღავნება. თავად ასეთი ინსტრუმენტების გამოყენება ტექსტის მომზადების ეტაპზე, როგორც წესი, აკრძალული არ არის, თუმცა რედაქციების უმეტესობა მოითხოვს ამის შესახებ ინფორმაციის მითითებას ხელნაწერში. ასეთი დეკლარაციის არარსებობა ზრდის უარის ალბათობას.
რა კიდევ ამცირებს Scopus-ში გამოქვეყნების შანსებს
- ჟურნალის შერჩევა მისი თემატიკისა და ხელნაწერის მოთხოვნების წინასწარი შესწავლის გარეშე.
- კვლევის სამეცნიერო სიახლისა და პრაქტიკული მნიშვნელობის არასაკმარისი დასაბუთება.
- სარედაქციო კოლეგიასთან კომუნიკაციის ფორმატის დარღვევა – ვადების გაცდენა ან რეცენზენტებზე პასუხის გაცემის მოთხოვნების უგულებელყოფა.
- რეცენზენტების შენიშვნების იგნორირება სტატიის დამუშავებული ვერსიის მომზადებისას.
სარედაქციო კოლეგიის უარი ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ კვლევას სამეცნიერო ღირებულება არ გააჩნია. უარყოფილი სტატიების მნიშვნელოვანი ნაწილი დამუშავების შემდეგ პოულობს ადგილს სხვა, თემატურად შესაფერის გამოცემაში. უარის ტიპური მიზეზების გაცნობიერება პუბლიკაციის დაგეგმვის ეტაპზე ეხმარება ავტორს დროულად დაასწოროს ხელნაწერის სტრუქტურა, მეთოდოლოგია და გაფორმება.
გეგმავთ სამეცნიერო სტატიის გამოქვეყნებას Scopus-ში ინდექსირებულ ჟურნალში და გსურთ უარის რისკის მინიმუმამდე დაყვანა? კომპანია სამეცნიერო პუბლიკაციები შეამოწმებს ხელნაწერს შერჩეული გამოცემის მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე, დაგეხმარებათ შესაფერისი ჟურნალის შერჩევაში და გაგცილებთ პუბლიკაციის პროცესის ყველა ეტაპზე. უფასო კონსულტაციის მისაღებად შეავსეთ ფორმა ქვემოთ და ჩვენი მენეჯერი მალე დაგიკავშირდებათ. წინ ახალი სამეცნიერო მიღწევებისკენ!
